Муниципалитет - бул аймактын, ал жерде жашаган калктын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын үчилтиги
- Биринчи бет /
- Макалалар /
- ЖӨБдө аялдардын лидерлиги
Көнүмүш иштер азыраак, стратегия көбүрөөк болсун: жасалма интеллект кантип аялдардын лидерлигинин аспабына айланууда
Салия АКУЛОВА, БАЖБАнын долбоорлор боюнча менеджери
Бүгүнкү күндө аялдардын лидерлиги аялдардын коомдук жана саясий турмушка катышуусунун чегинен кыйла чыкты. Аялдар уюмдарды жетектеп, өз долбоорлорун өнүктүрүп, бизнес түзүп жатышат, эксперт жана консультант катары иштешүүдө, командаларды түзүп, экономикалык чечимдерди кабыл алышууда. Дал ошондуктан 2026-жылы Борбордук Азиянын жергиликтүү башкаруу Академиясы Аялдардын лидерлик мектебинин алкагында жаңы багытты – ишкер аялдар менен ишти өнүктүрө баштады. Багыт Швейцария Өкмөтүнүн колдоосу менен “Кыргыз Республикасында ЖӨБдү өнүктүрүү үчүн өнөктөштүк” программасынын алкагында ишке ашырылууда. Артыкчылыктуу темалардын бири – жасалма интеллект.
БАЖБА үчүн бул аялдардын лидерлик программасынын логикалык уландысы болмокчу. Ишкер аялдар жумуш орундарын түзүп жатышат, товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштап, жергиликтүү рынокторду түзүшүүдө жана жергиликтүү экономикалык өнүгүүнүн тикелей катышуучулары болуп саналат. Экономикалык өз алдынчалык, ресурстарды башкаруу, жаңы технологияларды өздөштүрүү жана өзгөрүүлөргө ыңгайлашуу жөндөмдүүлүгү заманбап аялдардын лидерлигинин маанилүү компоненттерине айланууда.
Бул аудитория менен иштөөнүн биринчи практикалык тажрыйбасы мүнөздүү суроо-талапты көрүүгө жардам берди. Катышуучулардын арасында иштеп жаткан бизнеси, кесипкөй экспертизасы, кардарлары жана жамааты бар аялдар болду. Бирок алар алдыга илгерилөөгө эмне тоскоол болуп жатканы жөнүндө суроого өтө окшош жоопторду беришти: “убакыт аз – көнүмүш иштер көп”, “системалуулук жетишпей жатат”, “тапшырмалар өтө көп”, “бизнести автоматташтыруу керек”.
Натыйжалуулук жөнүндө сөз болгондо, дагы бир маанилүү суроо-талап жаралат – бул убакыт. Катышуучулардан бошогон беш саатты эмнеге жумшай турганын сурашканда, “ден соолукка жана спортко, өзүмдү өнүктүрүүгө, билим алууга, китеп окууга, эс алууга жана балдар менен убакыт өткөрүүгө жумшамакмын” деген жооптор болду.
Жаңы багыттын алгачкы темаларынын бири жасалма интеллектти модалуу технология катары эмес, кайталана берген ишти кыскартууга, процесстерди системага салууга жана өз убактысын жана бизнесин башкача башкарууга жардам бере турган аспап катары иш жүзүндө колдонуу болду.
ЖИни үйрөнүү эмес, аны менен иштөө
Августта БАЖБА эки күндүк “Нейроархитектор” практикалык интенсивин өткөрдү. Алардын максаты мүмкүн болушунча көп нейрон тармактары менен таанышуу эмес, жасалма интеллектти маалымат издөө, тексттерди даярдоо же идеяларды табуу үчүн маал-маалы менен колдонуудан аны конкреттүү кесипкөй жана бизнес-тапшырмалар үчүн колдонууга өтүү болчу.
Окутуу эки траекторияга бөлүнгөн. Биринчиси эксперттерди, консультанттарды жана адистерди бириктирди, алардын ишмердүүлүгү көбүнчө өздөрүнүн билимдеринин жана компетенцияларынын айланасында түптөлөт. Алар өздөрүнө түшкөн жүктү талдап, эксперттик билимди системага салып, таанытуу жана кардарлардын коммуникациялары менен иштешип, өздөрүнүн ЖИ-жардамчыларын түзүштү.
Экинчи топто ишкер аялдар жана бизнес ээлери иштешкен. Бул жерде фокус башкача болчу: операциялык жүктөм, команданын иши, регламенттер, сереп, кардарларды тейлөө, “кууш жерлерди”, ЖИге өткөрүп берүүгө же андан ары автоматташтырууга даярдоого боло турган процесстерди табуу. Мындай бөлүштүрүү технологиялардын абстракттуу мүмкүнчүлүктөрү менен эмес, аялдар күнүмдүк ишинде чечип жаткан маселелер менен иштөөгө мүмкүндүк берди.
Катышуучулардын жеке кейстеринин өзөгүндө окутуу негизги принцип болду. Эгерде өтүнмөлөрдү иштетүү көп убакытты талап кылса, иш ушул процесстин айланасында түзүлүп жатты. Эгерде көйгөй контентке, маркетингге же документтерге байланыштуу болсо, катышуучу дал ушул тапшырманын чечимин издеген. Эгерде компаниянын билими негизинен менчик ээсинин же кызматкерлердин “башында” эле кала берсе, аларды нускамаларга, көп берилүүчү суроолорго, текшерүү тизмелерине жана структурага салынган билим базаларына өткөргөндү үйрөнүшкөн.
Катышуучулар өз ишинин жүктөмүнө аудит жүргүзүп, өткөрүп берүүгө боло турган тапшырмаларды аныктап, ЖИ жардамчыларын түзүп, жумуш процесстерин талдап, тездетүүгө же стандартка салууга боло турган жерлерди издешти. Бизнес ээлери үчүн тажрыйба ошондой эле дайындар, регламенттер жана кардарлардын процесстери менен иштөөнү камтыды.
Ошентип, эки күндүн жыйынтыгы жаңы функциялар менен таанышуу гана болгон жок. Катышуучуларда өзүнүн биринчи аспаптары пайда болуп, жасалма интеллект алардын конкреттүү ишинин кайсы жеринде пайдалуу болоорун так түшүнүү пайда болду. ЖИ-жардамчыларын түзүү жана көмөк көрсөтө тургандай тууралоо окуунун кыйла пайдалуу жыйынтыктары катары кайтарым байланышта бир нече жолу аталды.
Технологияларга кызыгуудан конкреттүү тапшырмаларга өтүү
Жасалма интеллектини кабылдоонун өзгөрүшү көзгө илинерлик жыйынтыктардын бири болду. Катышуучулардын жоопторунда “жардамчы”, “интеллектуалдык шерик”, “өткөрүп берүү”, “жумуш процесстерин кайра куруу” деген аныктамалар көбүрөөк айтыла баштады.
Жыйынтыктоочу суроолордун биринде катышуучулар бир нече вариантты белгилей алышкан, тандалып алынган 19 жооптун 17си ЖИ менен байланыш түзүүнүн кыйла өркүндөтүлгөн моделин чагылдырып жатты: интеллектуалдык шерик, ыйгарым укуктарды өткөрүп берүү аспабы же жумуш процесстеринин бир бөлүгүн кайра куруу үчүн ресурс катары карала баштады. “Жасалма интеллект – бул издөөчү/генератор” деген вариант тандалган жок.
Ошол эле учурда эки топ технологияны андан ары колдонуунун ар кандай багыттарын көрүштү. Эксперттер үчүн сатуу, иштин системага салынышы, контент жана жеке бренд өзгөчө суроо-талапка ээ болду. Бизнес ээлери үчүн операциялык жүктөм, сереп, регламенттер жана билим, кардарлар менен иштөө жана бизнес-процесстер биринчи планга чыкты.
Катышуучулардын бири өзгөрүүнү абдан жөнөкөй туюндурду: “ЖИ – душман эмес, ал дос жана жардамчы”. Башка пикирлерде “оң колум” жана “бизнес-процесстерди талдоо, стратегия жана жакшыртуу үчүн өнөктөшүм” деп аташкан.
Аялдардын лидерлиги программасы үчүн башка тыянак алда канча маанилүү болду. Кайталана берүүчү жумушту кыскартуу мүмкүнчүлүгүн аялдар натыйжалуулук жана бизнести өнүктүрүү менен гана эмес, ошол эле учурда стратегияга, окутууга, ден соолукка, үй-бүлөгө жана өзүн-өзү өнүктүрүүгө көбүрөөк убакыт бөлүү мүмкүнчүлүгү менен байланыштырышкан.
Бул маанисинен алып караганда, санариптик көндүмдөр өз алдынча максат болбой калды. Сөз аялдардын өз ресурстарын, анын ичинде эң тартыш ресурстардын бири болгон убакытты аң-сезимдүү башкаруу жөндөмдүүлүгү жөнүндө болуп жатат.
Кийинки кадам – системалуу киргизүү
Эки күндүк интенсивдер катышуучуларга жасалма интеллекттин мүмкүнчүлүктөрүн көрүүгө жана алгачкы жумушчу чечимдерди түзүүгө мүмкүндүк берди. Бирок алар ошондой эле туруктуу ишке киргизүү үчүн узак мөөнөттүү формат керек экендигин көрсөттү: сабактардын ортосунда жаңы аспаптарды колдонуу, аларды өз тапшырмаларында сыноо жана бара-бара иш системасын түзүү мүмкүнчүлүгү каралды.
Ошентип, кийинки эки билим берүү баскычы пайда болду.
“Нейроархитектор. Level 1” азырынча жасалма интеллектти айрым учурларда гана колдонгондорго арналган. Анын милдети – системалуу ишке өтүүгө жардам берүү: жасалма интеллектке тапшырма бергенди, жеке жардамчыларды түзгөндү, билимдерди түзүмдөштүргөндү жана санариптик аспаптарды конкреттүү жумуш жана бизнес процесстеринде колдонгонду үйрөтөт. Программа беш жумага эсептелген жана эки күндү жана сегиз практикалык онлайн-сессияны камтыйт – жалпысынан 32 саат.
“Нейроархитектор PRO” – негизги көндүмдөргө ээ болгондор үчүн кийинки деңгээл. Бул жерде басым өзүнчө аспаптан жардамчылар, билимдер, дайындар жана жумуш процесстери өз ара байланышкан, ал эми катышуучу автоматташтыруунун андан аркы мүмкүнчүлүктөрүн аныктаган бир кыйла бүтүн моделди долбоорлоого өтөт.
Ошентип, ырааттуу траектория түзүлөт: ЖИнин мүмкүнчүлүктөрүн көрүү – аны өз тапшырмаларыңа жараша колдонгонду үйрөнүү – алгачкы чечимдерди киргизүү – аларды бара-бара системага бириктирүү.
БАЖБА үчүн бул багыт аялдардын лидерлигин өнүктүрүү боюнча иштин уландысы болуп саналат. Бүгүнкү күндө лидерлик чечим кабыл алуу жана башкаларды жетектөө жөндөмдүүлүгү менен гана эмес, өз убактысын, билимин, технологияларын жана жумуш процесстерин башкаруу жөндөмдүүлүгү менен да байланышкан.
Эгерде санариптик аспаптар аялдарга күнүмдүк иштерге азыраак убакыт коротуп, стратегияга, бизнести өнүктүрүүгө, окутууга жана жеке жашоосуна көбүрөөк убакыт коротууга жардам берсе, анда бул жөн гана технологиялык сабаттуулук маселеси эмес. Бул анын лидерлигинин сапатына жана туруктуулугуна тиешелүү маселеге айланат.
