2026-06-01 / Аялардын ишкердиги - жергиликтүү өнүгүүнүн драйвери

Түрмөк үчүн маалыматтарды Айнура БАЛАКУНОВА, Бакыт АЙТКУЛОВ чогултуп чыгышты, ал эми Нургүл ЖАМАНКУЛОВА аларды адабий калыпка салып, басмага даярдады.

КӨЙГӨЙ: ТУРУКТУУ КИРЕШЕНИ ИЗДӨӨ ЖАНА КААДА-САЛТТАРДЫН ЖОГОЛУШУ 

Зарема УРДОЛОТОВАнын кесиптик жолу 2003-жылы башталып, лаборант катары иштеп, маянасы 900 сом болчу – бул акча негизги муктаждыктарга араң жетчү. Ошондо эле көйгөй кирешеде гана эмес, өзүн өнүктүрүү үчүн мүмкүнчүлүктөрдүн чектелүү экени анык болду. 2016-жылы Жети-Өгүз районунун Кызыл-Суу айылына көчкөндөн кийин кырдаал татаалдашкан. Экономикалык кыйынчылыктардан тышкары Зарема дагы бир көзгө көп урунбаган көйгөйгө дуушар болгон – жаштардын арасында салттуу кол өнөрчүлүккө болгон кызыгуусу акырындык менен жоголууда. Муундан муунга өтүп келе жаткан кол техникасы киреше булагы болбой калды, күнүмдүк турмуштагы ролу азаюуда. 

“Жумуштун жоктугу менен бирге өз салттарыбызды да жоготуп жатканыбызды көрдүм – а бул биздин иденттүүлүгүбүздүн бир бөлүгү”, – деп кейиди ал.

ЧЕЧИМДИН КАДАМДАРЫ: БИЗНЕС МУРАСТАРДЫ САКТАП КАЛУУНУН КУРАЛЫ КАТАРЫ (2008–2024)

2008-жылы эле Зарема өзүнүн тигүү цехин ачып, муну менен ишкердикке багыт алган. Бирок, 2016-жылы көчүп келгенден кийин анын мамилеси өзгөрө баштады: ал бизнеске киреше булагы катары гана эмес, маданий мурастарды сактап калуунун аспабы катары да карай баштады.

Ал мектеп формасын тигүүдөн баштап, жергиликтүү суроо-талапка тез эле ыңгайлашып кеткен. Буга кошумча Зарема салттуу техникалардын элементтерин – курак менен саймаларды заманбап буюмдарга кошуп, уникалдуу этностилди түзө баштаган.

2022-жыл өзөктүк этап болду, бул жылы ал гранттык колдоонун жардамы менен заманбап жабдууларга (плоттерге) жетүүгө мүмкүнчүлүк алып, Grafis программасын өздөштүргөн. Бул салттуу кол өнөрчүлүктү заманбап технологиялар менен бириктирип, продукцияны сапаттын жаңы деңгээлине чыгарууга мүмкүндүк берди.

Adventure guest house конок үйүн өнүктүрүү кошумча багыт болуп калды. Бул жерде Зарема анын философиясын чагылдырган мейкиндикти түзө алган: коноктор жөн эле ал үйдө калбастан, текстиль, интерьер жана мастер-класстарга катышуу аркылуу маданиятка сүңгүшөт.

Тараптардын салымы: өз салымы жана көп жылдык тажрыйбасы; гранттык колдоо (2022-жылы); эрте баскычтарда алынган билим жана насаатчылык.

“Мен бизнес киреше гана алып келбестен, энелерибиз бизге калтырып кеткенди да сактап кала аларын түшүндүм. Ал эми конок үйү менин ишимдин уландысы болуп калды – бул маданият жандуу тажрыйбага айланган жер”, – дейт ишкер.

ЖЕТИШКЕНДИКТЕРИ: ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНҮГҮҮ ЖАНА МАДАНИЙ БААЛУУЛУКТАРДЫН КАЙРА ЖАРАЛУУСУ

Бүгүнкү күндө Зарема УРДОЛОТОВАнын ишмердиги үч багыттын синергиясы болуп саналат. Алар: өндүрүш, окуу жана маданий туризм.

Экономикалык таасири: айылда аялдар үчүн жумуш орундарын түзүү; жергиликтүү үй-бүлөлөрдүн туруктуу киреше табуусу; жергиликтүү ишкердикти өнүктүрүү.

Социалдык жана маданий таасири: салттуу техникаларды (курак, сайма) кайра жаратуу жана жайылтуу; аялдарды окутуу жана көндүмдөрдү өткөрүп берүү; кол өнөрчүлөрдүн коомун түзүү.

Конок үйү бул экосистеманын маанилүү бөлүгү болуп калды: ал туристтерди тартат, кирешени көбөйтөт жана буюмдарга кошумча суроо-талапты жаратат, ошону менен бирге аймактын маданий өзгөчөлүгүн күчтөндүрөт.

“Адамдар бизге келип, маданиятыбызга кызыгышканда, бул мурда кадыресе деп эсептелген нерселерге жаңы баалуулукту берет”, – дейт Зарема.

КЕЛЕЧЕККЕ ПЛАНДАР: МАСШТАБДЫ КЕҢЕЙТҮҮ ЖАНА ВАЗЫЙПАНЫ БЕКЕМДӨӨ (2024–2028)

Зарема жакынкы жылдарда чөлкөмдү туруктуу өнүктүрүү, анын маданий жана экономикалык курамын бекемдөө платформасы катары бизнести өнүктүрүүнү пландаштырып жатат.

Өзөктүк багыттар: өндүрүштү кеңейтүү жана жаңы рынокторго чыгуу; аутенттүүлүккө басым жасоо менен этнобрендди өнүктүрүү; аялдар үчүн окуу программаларынын масштабын кеңейтүү; конок үйүн маданий туризмдин борбору катары өнүктүрүү; кол өнөрчүлөр жана мастер-класстар үчүн мейкиндик түзүү.

Анын вазыйпасы өзгөрүүсүз бойдон калууда – заманбап бизнес аркылуу мурасты сактоо жана өткөрүп берүү.

“Энелерибизден бизге калган мурасты кайра жандандыруу – бул жөн эле сөз эмес, бул менин вазыйпам. Мен салттар музейлерде эмес, үйлөрдө, бизнесте жана адамдардын жашоосунда орун алышын каалайт элем”, – дейт ишкер.

Зарема УРДОЛОТОВАнын окуясы – бул ишкердик киреше булагына айлангандан тышкары, маданий мурастарды сактап калуунун, туризмди өнүктүрүүнүн жана жергиликтүү жамааттарды чыңдоонун аспабына кантип айланганын чагылдырган мисал болуп саналат.

 

• 
• 
• 
• 
• 
• 
•